Sambåndet

Fredag 23. august 2019
RSS
DÅP: "Det minste ein burde seia, var at udøypte medlemer ikke kan ha leiaroppgåver i forsamlinga", skriv NLA-professor Egil Morland. ILLUSTRASJONSFOTO: UNSPLASH.COM

Tru og dåp høyrer saman

ImF/NLM fortener ros for sitt utkast – no vedteke – til normallover for felles lokale forsamlingar for dei to. Så ulik som organisasjonstenking og -struktur er hos desse, er det godt gjort, skriv professor ved NLA Høgskolen, Egil Morland.

Av Egil Morland KOMMENTAR . Publisert 13. mars 2019.

Det er mogleg at framlegg om samanslåing av desse organisasjonane, som kjem med ujamne mellomrom, aldri vil bli vedteke etter «læresamtalar» på topp-planet. Men det kan koma til å skje på grunn av praktiske røynsler på grunnplanet.

Eit par punkt i normallovene fortener ein kommentar. Eg ser eg ikkje bort i frå at det som eg kan stilla meg kritisk til, fordi det gjev signal eg ikkje likar, i realiteten – det vil seia: i høve til ein allereie etablert praksis lokalt – representerer ei markering i skjerpande retning.

Nokre veker før jul i 2018 skreiv eg ein artikkel i Dagen, der eg bar fram ein fundamental kritikk mot framlegget om ny kyrkjeordning for Den norske kyrkja (DNK) som Kyrkjemøtet skal vedta til våren. Eg karakteriserte framlegget som ei lite god blanding av kyrkjepolitikk og dogmatikk, og eg kritiserte særleg at bruken av dåpen som einaste medlemskriterium talar i mot vår lutherske lære. I den vesle katekisma har Luther på meisterleg vis og med enkle døme halde saman dåpens tre element: vatnet, ordet og trua.

Etter meir enn 20 år som leiar for eit bedehus har eg røynsle med kor svakt dåpen står i forkynninga her vest

Så skulle vi kanskje tru at alt er vel når normallovene for ImF/NLM-forsamlingar seier at medlemskap kan teiknast av personar som vedkjenner «seg til den kristne tro og er døpt»? Vel. Uroa mi over denne formuleringa vert større når eg les rettleiinga (sjå den første lenka, red.anm.). Det gjeld to ting: Oppmodinga til å møta menneske «med raushet for eksempel i forhold til det som har med dåp å gjøre», verkar tilsynelatande som god sjelesorg. Men i denne konteksten inviterer dette misbrukte ordet («raushet», red.anm.) til å bryta opp det sambandet som eg viste til i den aktuelle artikkelen om DNK – og endar i motsett grøft. Opplysninga om at eit ikkje-døypt medlem kan oppleva «begrensninger knyttet til … lederoppgaver», vert då ikkje godt nok. Det minste ein burde seia, var at udøypte medlemer ikkje kan ha leiaroppgåver i forsamlinga. Punktum. Etter meir enn 20 år som leiar for eit bedehus har eg røynsle med kor svakt dåpen står i forkynninga her vest.

Les òg: Ny lov gir svar til fellesforsamlingar.

Det er det eine.

Det andre er at paragrafen synest å vise «den kristne tro» til ei subjektiv – og dermed mest viktige? – side av kristenlivet, medan dåpshandlinga blir verande på den objektive, distanserte, sida. I luthersk teologi høyrer dei saman! Det er ikkje mi (private eller personlege) tru og vitnemål som frelser, men «trua som lit på dette ordet» (mi utheving.), altså Guds lovnadsord om dåpen, som gjer dåpen til noko som gagnar oss.

Lat meg leggja til: Eg kjenner ikkje til noka framstilling som betre enn Luthers forklaring til dåpen knyter kristenlivet til starten på det same livet, anten det skjedde i dåpen eller ved ei særleg omvending, nemleg ved orda om den daglege omvendinga.

Så ei anna sak:

Det er interessant at organisasjonane ikkje har heilt samanfallande syn på etablering av eldsteråd. Mi frimodige ytring om dette er som følgjer: Eg ser det som eit godt prinsipp at lover og reglar ikkje spring føre organisasjonstenkinga. Det skjer kanskje fordi det gir ei kjensle av å vera «på ballen», altså å vera det som vi kallar «proaktiv». Mitt råd ville vera ikkje å etablera eldsteråd før ein visste kvifor. Når dette rådet ikkje er overordna styret (det er eg samd i), så spør eg: Er det berre for å markera (restane av) eit tenestedelingsprinsipp ein vil ha det? Då kan det vera lurt å venta litt.

Mitt råd ville vera ikkje å etablera eldsteråd før ein visste kvifor

Det er – for meg – ganske opplagt at desse lovene har ein førebels karakter. Lovene talar konsekvent om «forsamlingen», ikkje om «menigheten», og om møte, ikkje «gudsteneste». Men den medfølgande rettleiinga registrerer den mangfaldige språkbruken som har utvikla seg når det gjeld leiarskapen, som «vil se ulikt ut frå sted til sted». Det kling framandt i dei fleste indremisjonsøyre å seia «pastor», like så at ein i nynorskland seier «menigheten». Alt dette er på full fart inn i språkbruken. Kanskje det korrekte uttrykket «kyrkjelyden» vert for skummelt å ta i munnen? For då er liksom eit avgjerande steg, som ein enno ikkje er klar for, teke?

Men det er det ordet vi lyt nærma oss. Når forsamlingane heilt ut avløyser kyrkja si gamle rolle i dei fleste menneske – også kristne menneske! – sitt liv, og paraplyen (organisasjonane) vert kyrkje, då vert testen om dette nye har ein ekklesiologi (= lære om kyrkja) som er sterk nok til å halda vegger og tak oppe.

Den diskusjonen må også koma!

Egil Morland er professor, dr. philos ved NLA Høgskolen (fagfelt prekenlære og kirkerett)

2 Comments »

  • 1

    Erik Furnes

    14. mars, 2019, kl. 09:19

    Som kommentar limer eg inn det som er sendt til Sambåndet denne veka (kjem ut 20. mars, red.anm.):

    Takk til Egil Morland for ros og kritikk i sitt synspunkt i forrige nummer av Sambåndet (sjå ovanfor, red.anm.), der han kommenterer dei nye normallovene for fellesforsamlingar knytt til ImF og NLM. Slike synspunkt kan hjelpe oss til å justere ordlyd som kan bli betre. Eg opplever at ordlyden i lovteksten så langt er god nok, men dei medfølgjande kommentarane bør justerast.

    Dei medfølgjande kommentarane bør justerast

    Morland kommenterer særleg det eine kriteriet for medlemskap («Vedkjenner seg den kristne trua og er døypt») og at rettleiinga seier noko om at «Ved spesielle tilhøve kan det gjerast unntak om krav til dåp ved medlemskap.» Dermed kan det sjå ut som ImF/NLM hamnar i motsett grøft samanlikna med Den norske kyrkja, som tydelegvis berre har dåp som krav til medlemskap.

    Ja, tru og dåp høyrer saman, og Skrifta knyter dette til frelsa

    Ja, tru og dåp høyrer saman, og Skrifta knyter dette til frelsa. «Den som trur og vert døypt, skal verta frelst. Men den som ikkje trur, skal verta fordømd» (Markus 16:16). Dette er klare ord. Når det gjeld dåp av born, vektlegg vi den dimensjon av trua som Jesus såg hos dei venene som bar ein lam mann til han (Markus 2:5). Slik skal vi få ha tillit til Guds løfte når vi ber våre born til den same Frelsar. Uavhengig av personleg overtyding hos den einskilde, og med vekt på eit vekkingssyn der ein døypt og fråfallen må kallast til ny omvending, har dette vore dåpspraksis som ein stort sett har kunne samle seg om.

    Det er ikkje tvil om at temaet dåp til dels har skapt sterke spenningar innan misjonsfolket på Bedehuset

    For den som kjenner litt misjonshistorie, er det likevel ikkje tvil om at temaet dåp til dels har skapt sterke spenningar innan misjonsfolket på Bedehuset, og det er ulike grunnar til det. Det kan skuldast aktiv profilering og argumentering for eit anna syn, eller ei vektlegging av den personlege tru hos barnet (som Morland sjølv distanserer seg frå) som møter lita forståing hos mange. Mange har nok også reagert på den folkekyrkjelege praksis som har utvikla seg over tid, der kravet om vedkjenning og tru er blitt borte frå foreldre og fadrar, og dermed vert det også eit større rom for å hevde andre oppfatningar om dåp i våre fellesskap.

    Skiljelinjene mellom dei ulike leirane av evangeliske kristne er blitt meir utviska dei seinare åra

    Så er det ikkje tvil om at skiljelinjene mellom dei ulike leirane av evangeliske kristne er blitt meir utviska dei seinare åra. I vinterferien las eg Edvard Hoems roman «Liv andre har levd», og eg registrerte den «oppstandelse» det vart i familien då ein kar gjekk utanfor den lutherske leir for å finne seg ei kone. Han tok heldigvis til fornuft til slutt! I dagens klima vil dei fleste foreldre vere takksame for at borna i det heile finn seg truande ektefelle, og sjølv om ein ikkje skal ta lett på utfordringa med ulike dåpssyn innan same familie, finn ein løysingar.

    Vi gjer oss ei bjørneteneste om vi vert utydelege på vår lutherske ståstad

    Når det i vår tid vert forma sjølvstendige forsamlingar innan våre misjonsorganisasjonar, ser vi at det appellerer til unge familiar med ulik bakgrunn. I møte med ei slik utvikling, gjer vi oss ei bjørneteneste om vi vert utydelege på vår lutherske ståstad. Vert vi utydelege her, inngår vi lettare kompromiss i andre spørsmål også. Vi forventar ikkje at medlemer er samde i alle punkt i vår vedkjenning, men vi forventar lojalitet til ein basis som gjennom heile vår lekmannshistorie har synt seg som slitesterk for å bygge livskraftige misjonsfellesskap for å nå Norges og verdas befolkning med Evangeliet.

    Eg meiner Morland tenkjer for smalt om leiarskap

    Når Morland vil lukke døra heilt for leiarskap i dei tilfelle der medlemer ikkje enno er døypte, meiner eg han tenkjer for smalt om leiarskap. Det er ei rekkje oppgåver i t.d. barnearbeidet og praktisk arbeid der unge kan trenast. Eg er sjølv konfirmantleiar, og dette året er tre av ni konfirmantar ikkje døypte enno. Det gjer at ein underviser om nådemidlane på ein tydeleg måte, samtidig som ein talar respektfullt om andre oppfatningar, og eg trur det har landa bra. Når det gjeld berande leiaroppgåver i det åndelege arbeidet, er vi samde om at ein er tent med å vere tydelege ut frå forsamlinga sin basis.

    Svar
  • 2

    Erik Furnes

    14. mars, 2019, kl. 09:43

    Eg har i forrige kommentar berre gitt tilbakemelding på det som er Morland sitt hovedpunkt.

    Når det gjeld eldstetenesta, handlar det for meg om å ta på alvor den situasjonen vi er i når vi ordner oss som sjølvstendige og heilskaplege forsamlingar/kyrkjelydar (forsamling er like godt på nynorsk som kyrkjelyd – har min forgjengar halde fram). Eldstetenesta er faktisk noko som er tydeleg omtalt i NT. Eg er klar over at luthersk tenking fristiller oss i strukturar, men åndeleg leiarskap er viktig, og det er på lokalplanet det framfor alt skal utøvast.

    Nei, Egil, det er absolutt ikkje for å markere noko som helst. Det er for å vere tru mot ein funksjon som har sitt grunnlag i NT sine tekstar, og som vi trur vil vere til velsigning for den kristne forsamlinga på lang sikt.

    Svar

Skriv en kommentar

Dei 27 deltakarane på Nordhordland Indremisjon sin fjellvandringsleir på Raknestunet fekk mange flotte opplevingar på Osterøy førre veke, fortel ein av deltakarane, Leikny Strømme Flathus, i denne luftige reportasjen.

Ny nordsamisk omsetjing av Bibelen får ringverknadar for alle delar av den samiske kulturen.

KVS-Lyngdal og Bildøy Bibelskole må «ut på bygda» for å få plass til alle elevene, og KVS-Bygland passerte 60 elever – med erfaringsbasert håp om flere.

KOMMENTAR Biskop Atle Sommerfeldt må lære seg forskjellen på å bli støtt og å bli utstøtt.

Muslimske og kristne minoritetsungdommar godtar at leiinga i religiøs samanheng er mannsdominert, sjølv om dei forventar likestilling heime og i offentlegheita elles.

Copyright © Sambåndet 2019